تبلیغات
کدامین مذهب؟ - تفاوت مذهب سنی وشیعه در اسلام
پنجشنبه 5 بهمن 1391

تفاوت مذهب سنی وشیعه در اسلام

   نوشته شده توسط: محمدرضا احمدی    

تفاوت مذهب سنی وشیعه در اسلام
گر بخواهیم به تمام تفاوت های شیعه و سنی اعم از فقهی، کلامی، حدیثی، تاریخی و...بپردازیم وقت و صفحات فراوانی را به خود اختصاص می دهد که مجال آن نیست. لذا تنها به تفاوتهای اصلی اشاره می شود.

1) اختلاف اساسی شیعه و سنی برسر خلافت اسلامی و مرجعیت دینی است. اهل سنت امامت را به عنوان رهبری اجتماع قبول دارند، ولی امامت به معنای مرجعیت دینی و به معنی ولایت را نمی پذیرند. اهل تسنن برای هیچ كس حتی برای ابوبكر و عمر و عثمان چنین منصبی را قائل نیستند، از این رو عصمت را در امام و خلیفه لازم نمی دانند، ولی شیعه امامان خود را معصوم از خطا می دانند. از این رو استاد مطهری(ره) اختلاف سنی و شیعه را در بحث امامت ریشه ای می داند و می گوید: "آن چیزی كه شیعه به نام امامت معتقد است، غیر از آن چیزی است كه آن ها به نام امامت معتقدند. آن چه اهل تسنن به نام امامت معتقدند، یك شأن دنیایی امامت معتقدند. امام همان حاكم میان مسلمین، فردی از افرادی مسلمین كه باید او را برای حكومت انتخاب كنند. آن ها بیش از حكومت بالا نرفتند، ولی امامت در شیعه مسئله ای است تالی تلو نبوت و بلكه از بعضی از درجات نبوت بالاتر است".

.................

در هر صورت امامت نزد سنی یك مسئلة فرعی مثل نماز خواهد بود، اما امامت در شیعه مفهومی است نظیر نبوت. در حقیقت ولایت ادامه نبوت است. این از رو باید در كنار نبوت به عنوان یكی از اصول و پایه های دین مطرح گردد.

شیعیان پیرو حضرت علی‌و معتقد به جانشینی بی‌واسطة آن حضرت بعد از پیامبر گرامی‌و نص و تصریح ولایت آن حضرت در غدیرخم از طرف پیامبر اكرم‌می‌باشند كه در پی آن پیامبر اسلام‌مردم را در صحرای گرم و سوزان "خُم‌ْ" متوقف كرد و با بیان خطبه‌ای از جمله فرمود: "من كنت مولاه فهذا علی مولاه‌; هر كس من مولا و ولی او بوده‌ام‌، علی‌ مولا و ولی او است‌..." و به همین مناسبت آیة 62، سورة مائده نازل شد.(الكافی‌، محمد بن یعقوب كلینی‌;، ج 1، ص 420، دارالكتب الاسلامیة‌، تهران‌.) و حدیث مذكور در منابع و كتاب‌های معتبر اهل تسنن نیز نقل شده است‌.(ر.ك‌: الدر المنثور، جلال الدین السیوطی‌، ج 3، ص 98، داراحیأ التراث العربی‌، بیروت‌.)

به اعتقاد شیعیان ولایت و امامت حضرت علی بن ابیطالب‌ در قرآن كریم نیز مورد تأكید قرار گرفته و شأن نزول آیة 55، سورة مائده كه به آیه ولایت معروف است ـ و نیز بسیاری دیگر از آیات قرآن كریم دربارة حضرت علی‌می‌باشد.(ر.ك‌: تفسیر مجمع البیان‌، مرحوم طبرسی‌;، ج 2، ص 126ـ129، منشورات دارمكتبة الحیاة‌، بیروت‌.)

شیعه معتقد است كه پس از حضرت علی‌امامام معصوم‌: یكی پس از دیگری جانشین پیامبر و بیان كننده قرآن و احكام الهی هستند و معتقدند كه تمام وظایف و شئوون پیامبر به جز دریافت وحی تشریعی‌، برای آنان ثابت است‌، به همین جهت احكام و معارف اسلامی را از آنان دریافت نموده و پیرو مكتب اهل بیت‌: می‌باشند.

شیعیان همچنین معتقدند كه پیشوای مسلمانان باید عادل‌، عالم و معصوم باشد و چنین كسی منصوب شده از ناحیه خداوند متعال است و شخص غیرمعصوم نمی‌تواند امامت و ولایت مسلمانان را بر عهده بگیرد و آیه تطهیر(احزاب‌،33) دلیل روشنی بر عصمت اهل بیت‌: می‌باشد.(ر.ك‌: تفسیر نمونه‌، آیت الله مكارم شیرازی و دیگران‌، ج 17، ص 297ـ306، دارالكتب الاسلامیة‌، تهران‌.)

ولی اهل تسنن چنین اعتقادی را ندارند و جانشینی پیامبر گرامی‌را به بیعت جمعی از مسلمانان با فردی و یا وصیت یك خلیفه نسبت به خلیفة بعد از خود و... معتبر می‌دانند و اعتقاد دارند كه برای خلافت و رهبری مسلمانان عصمت شرط نیست و مردم هر كس را برگزیدند گر چه عادل هم نباشد، كفایت می‌كند! آنان بعد از رحلت پیامبر گرامی‌به خلافت ابوبكر، عمر و عثمان معتقد هستند و حضرت علی‌را خلیفة چهارم‌! می‌دانند.

آنان منصبی را كه شیعیان برای امامان معصوم‌: قائلند، قبول ندارند و اغلب آنان در احكام و معارف اسلامی از فتاوای چهار امام معروف خود و احادیثی كه در كتاب‌های روایی خود مانند "صحاح ستة‌" و... جمع آوری شده‌، پیروی می‌كنند.

از آن جا كه شیعیان براساس دلایل عقلی و نقلی معتبر مانند: حدیث "ثقلین‌" و دلایل دیگر در احكام و معارف اسلامی پیرو مكتب اهل‌بیت‌: ]قرآن و عترت‌[ می‌باشد; ولی اهل سنت از آنان پیروی نمی‌كنند; به همین جهت بین شیعه و اهل سنت در معارف اسلامی و احكام شرعیه مانند: وضو، نماز و... تفاوت‌هایی وجود دارد كه در این باره (اختلاف معارف و احكام شرعی‌) كتاب‌های مستقلی نوشته شده كه كتاب "الخلاف‌" مرحوم شیخ طوسی; بحوث فی الملل والنحل‌، آیة الله جعفر سبحانی‌; الفقه المقارن للاحوال الشخصیة بین المذاهب الاربعه السنیة والمذهب الجعفری‌، بدران ابوالعینین بدران‌; و... از جمله آن‌ها است‌.

 

2) اختلاف دیگر سنی و شیعه در مورد صحابه رسول الله است. اهل سنت معتقدند همة صحابه عادل اند. ابن حجر می گوید: "اهل سنت اجماع دارند بر این كه همة صحابه عادل اند.

اما شیعه معتقد است در صحابه منافق نیز وجود داشته و آیه "افك" گواه بر این مدعا است. از طرفی در منابع شیعه و سنی پیامبر اكرم(ص) ملاك جدایی مؤمن و منافق را محبت امام علی و بغض آن حضرت قرار داده اند.

از این رو هر كس بغض علی(ع) را داشته باشد و با او بجنگد، منافق خواهد بود و در این جهت فرقی بین صحابه و غیر صحابه نیست.

شایان یاد آوری است كه امروزه برخی از اهل سنت، عدالت صحابه را قبول ندارند.

 

3- اختلاف اصلی دیگر در منابع استنباط احكام اسلامی است. اهل سنت در كنار كتاب و سنت و اجماع،‌ قیاس، استحسان واجتهاد صحابه و... را نیز به عنوان یكی از منابع اصلی شناخت و تعیین احكام بر شمرده‌اند كه منظور از اجتهاد،‌ عمل به رأی است. نزد شیعه و اهل بیت، قرآن و سنت دو منبع اساسی برای احكام الهی است و قیاس و عمل به رأی و اجتهاد جایگاهی ندارد. اهل بیت خود نیز حكمشان را مستند به قرآن و سنت رسول می كردند.به صورت كلی به اعتقاد شیعه امامیه , هیچ كس جز نبی اكرم (ص ) حق تشریع , تفسیر و تبیین احكام الهی را ندارد. پیامبر اكرم (ص ) از طریق اتصال به منبع غیب , از احكام الهی مطلع می شدند و مأمور به تبلیغ این احكام بودند. پس از پیامبر اسلام طبق نص و تصریح ایشان , ائمه (ع ) برای تبیین احكام الهی (و نه تشریع آن) منصوب شده اند. از جمله طبق حدیث مورد اتفاق جمیع فرق مسلمین : «انی تارك فیكم الثقلین كتاب الله و عترتی ما ان تمسكتم بها لن تضلوا ابدا ; دو شیء گرانبها میان شما باقی می گذارم : كتاب خدا و اهل بیتم , مادامی كه به این دو چنگ بزنید گمراه نخواهید شد».

البته اختلافات دیگری نیز در مسائل جزئی و امور عبادی وجود دارد، مانند نحوه وضو گرفتن، نحوه نماز خواندن كه همه به مبنای كلامی واعتقادی بر می گردد كه توضیح داده شد.

البته شباهت های سنی و شیعه زیاد است. در اصل اعتقاد به توحید و نبوت و معاد و قرآن و كعبه و وجوب نماز و روزه و زكات و بقیه فروع دین بسیاری از احكام و محرمات مانند حرمت قمار و شراب و دروغ و غیبت و... وحدت نظر وجود دارد.

 

4- همچنانكه اشاره شد اهل سنت چون به امامت و عصمت اعتقادندارند درنتیجه كلیه مسائل اعتقادی و احكام و سایر آموزه های مذهب خود را از افراد و غیر معصوم گرفته اند و اما شیعه كلیه آموزه های دینی را از امامان معصوم فراگرفته اند . شیعه تحت تعلیم امامان معصوم است و اهل سنت عمده مبانی اعتقادی و فرعی را از اشخاص حداقل قرن بعد از پیامبر مثل ابو حنیفه - احمدبن حنبل - مالك - شافعی میگیرند لذا از همین رهگذر اختلافاتی در فروعات فقهی و اصول اعتقادی داریم ضمن اینكه در اصل توحید - نبوت - معاد اصل نماز روزه و مسائل دیگر اشتراكاتی داریم اما مواردی هم مثلاً در صفات خدا - شرائط نبی و مباحثی مثل رجعت و چگونگی نماز وروزه و 000 اختلافاتی داریم .

 

‌5- با ارتحال جانسوز پیامبر گرامی اسلام‌و قطع ارتباط مسلمانان با غیب و وحی دراثر استفاده از رأی و اجتهاد شخصی‌، اختلاف‌های فراوانی بین مسلمانان بوجود آمد که از جمله آنها اختلاف در آوردن قلم و كاغذ طبق درخواست پیامبر گرامی‌پیش از وفات آن حضرت بود.

6- اختلاف دیگر در رحلت پیامبر گرامی این بود که ‌به این معنا كه آیا آن حضرت می‌میرد و یا مثل حضرت عیسی به آسمان برده می‌شود که عمر بن خطاب منکر رحلت آن حضرت بود!

7- اختلاف در محل دفن آن حضرت.

‌8- اختلاف در فدك كه متعلق به حضرت زهرا( سلام الله علیها) بود و... هر كدام از اختلاف‌های مذكور برای اسلام و مسلمانان زیان‌هایی را در بر داشت‌، ولی مهمترین و برجسته‌ترین این اختلافها بحث امامت و جانشینی پیامبر گرامی‌بود كه سایر اختلاف‌ها را تحت الشعاع خود قرار داد.

 

كتاب جهت آشنایی بیشتر

1- كتاب محمدرضا مظفر ( عقاید شیعه ) ترجمه استشهادی

2- كتاب سید عبدالحیسن شرف الدین ( اجتهاد در مقابل نص ) جهت آشنایی با مسائل شیعه و سنی مراجعه فرماید .

3- ملل و نحل جعفر سبحانی

4- كتاب معالم المدرستین یا ترجمة آن به نام نشانه های دو مكتب علامه سید مرتضی عسگری مراجعه فرمایید.



 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر